Azərbaycan–Özbəkistan müttəfiqliyinin yeni üfüqləri
Azərbaycan və Özbəkistan: ortaq tarixdən strateji müttəfiqliyə, məktəbdən universitetə, dostluqdan gələcəyə uzanan yol
Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər bu gün türk dünyasında qardaşlıq və strateji müttəfiqliyin ən parlaq nümunələrindən birinə çevrilib. Eyni kökdən gələn, ortaq tarixə, zəngin mədəni irsə və mənəvi dəyərlərə sahib iki xalqın münasibətləri artıq yalnız diplomatik əlaqələr çərçivəsində deyil, həyatın bütün sahələrində özünü göstərən möhkəm əməkdaşlıq modelidir.
Bu münasibətlərin əsas dayaqlarından biri isə elm və təhsildir.
Azərbaycan və Özbəkistan prezidentləri İlham Əliyev və Şavkat Mirziyoyev arasında formalaşmış səmimi dostluq və qarşılıqlı etimad iki qardaş ölkənin əlaqələrinə yeni dinamizm gətirib. Dövlət başçılarının qarşılıqlı səfərləri, keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər və qəbul edilən mühüm qərarlar Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin strateji müttəfiqlik səviyyəsində daha da möhkəmləndiyini göstərir.
2026-cı ilin avqustunda Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri və Daşkənddə Azərbaycan–Özbəkistan Ali Dövlətlərarası Şurasının üçüncü iclasının keçirilməsi bu münasibətlərin yeni mərhələsinin mühüm göstəricilərindən biri oldu. Görüşlərdə iki ölkə arasında siyasi, iqtisadi, mədəni-humanitar və təhsil əlaqələrinin daha da genişləndirilməsi istiqamətində mühüm məsələlər müzakirə edildi.
Bu mənzərədə Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın Özbəkistana səfəri çərçivəsində keçirdiyi görüşlər də xüsusi məna daşıyır. Onun Özbəkistanın birinci xanımı Ziroat Mirziyoyeva ilə görüşləri iki ölkə arasında humanitar və mədəni əlaqələrin, qarşılıqlı hörmətin və mənəvi yaxınlığın daha da möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.
Füzulidən Daşkəndə uzanan təhsil körpüsü
Azərbaycanın Qarabağda yaratdığı yeni reallıqlar fonunda Özbəkistanın Füzuli şəhərində inşa etdirdiyi Mirzə Uluqbəy adına 960 şagird yerlik müasir məktəb iki qardaş xalqın dostluğunun ən təsirli simvollarından biridir.
Bu məktəb sadəcə təhsil ocağı deyil.
Bu məktəb Özbəkistanın Azərbaycana qardaşlıq mesajıdır.
Məktəbin böyük alim və astronom Mirzə Uluqbəyin adını daşıması isə xüsusi rəmzi məna daşıyır. Elmə, biliyə və gələcək nəslə verilən dəyər burada Azərbaycan və Özbəkistanın ortaq mənəvi dünyası ilə birləşir.
Bu gün həmin məktəbdə təhsil alan uşaqlar yalnız dərslər öyrənmirlər. Onlar həm də bir həqiqəti yaşayaraq dərk edirlər: qardaşlıq məsafə tanımır.
Füzulidə ucalan bu məktəb iki ölkə arasında qurulan dostluğun gələcəyə yönəlmiş ən gözəl ifadələrindən biridir.
Lakin bu təhsil körpüsü Füzuli ilə məhdudlaşmır.
Daşkənddə Nizami Gəncəvi adına Milli Pedaqoji Universitetin yaradılması və onun Azərbaycan ali təhsil müəssisələri ilə əməkdaşlığının genişləndirilməsi Azərbaycan–Özbəkistan elm və təhsil əlaqələrinə yeni məzmun gətirir.
Beləliklə, bir tərəfdə Füzulidə Mirzə Uluqbəyin adını daşıyan məktəb, digər tərəfdə isə Daşkənddə Nizami Gəncəvinin adı ilə bağlı universitet – bütün bunlar iki qardaş xalq arasında elm və təhsil sahəsində qurulan möhkəm əlaqələrin gözəl nümunəsidir.
Bu, iki xalqın ortaq tarixinin və gələcəyə baxışının möhtəşəm mənzərəsidir.
Bu gün Azərbaycan və Özbəkistan universitetləri arasında elmi əməkdaşlıq genişlənir, beynəlxalq konfranslar keçirilir, müəllim və tələbə mübadilələri həyata keçirilir, birgə elmi tədqiqatlara və innovativ təhsil layihələrinə yeni imkanlar açılır.
Mənim üçün də Özbəkistanda keçirilən beynəlxalq elmi-pedaqoji konfranslarda iştirak etmək, Azərbaycan təhsil modelini təqdim etmək və həmkarlarımızla fikir mübadiləsi aparmaq xüsusi qürur hissidir.
Bu görüşlərdə bir daha əmin olursan ki, elm və təhsil ölkələri yaxınlaşdıran ən güclü vasitələrdəndir.
Bir alim başqa ölkədə öz həmkarını tapır.
Bir müəllim yeni pedaqoji ideya ilə tanış olur.
Bir tələbə yeni imkan qazanır.
Bir elmi fikir sərhədləri aşaraq başqa bir auditoriyada öz davamını tapır.
Beləcə, diplomatik münasibətlər insanlar arasındakı əlaqələrə, siyasi qərarlar isə real əməkdaşlığa çevrilir və qardaşlıq gələcək nəsillərə ötürülür.
Azərbaycan–Özbəkistan dostluğu siyasi sənədlərdən daha böyük məna daşıyır. Bu dostluq məktəblərdə, universitetlərdə, kitabxanalarda, elmi mərkəzlərdə, mədəniyyət ocaqlarında və ən əsası, gənc nəslin dünyagörüşündə yaşayır.
Bu gün Füzulidə Özbəkistanın inşa etdirdiyi məktəbdə Azərbaycan uşaqları təhsil alır.
Daşkənddə isə Azərbaycan mədəniyyətinin və ədəbiyyatının böyük siması Nizami Gəncəvinin adı ilə bağlı təhsil ocağı fəaliyyət göstərir.
Bu mənzərə bir daha sübut edir ki, qardaşlıq yalnız keçmişin xatirəsi deyil, gələcəyin quruculuğudur.
Azərbaycan və Özbəkistan öz gələcəyini elmli, savadlı, dünyagörüşlü və milli-mənəvi dəyərlərinə bağlı gənclərlə qurur.
Bu baxımdan təhsil iki ölkə arasında sadəcə əməkdaşlıq sahəsi deyil. Təhsil həm də gələcəyə qoyulan ortaq sərmayədir.
Çünki məktəb gələcəyin insanını yetişdirir, universitet gələcəyin alimlərini formalaşdırır, elm isə xalqların inkişaf yolunu işıqlandırır.
Azərbaycan və Özbəkistan bu yolu birlikdə gedir.
Və bu yolun adı qardaşlıq, elm, təhsil və gələcəyə inamdır.
Təhsil dostluğun ən möhkəm dilidir. Azərbaycan və Özbəkistan bu dili birlikdə yazır, birlikdə yaşadır və gələcək nəsillərə birlikdə ötürür.
İlhamə Axundova
REHA Təlim Təhsil Mərkəzinin rəhbəri
