Müasir dövrdə sosial media həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. İnsanlar gün ərzində saatlarla müxtəlif platformalarda vaxt keçirir, başqalarının həyatını izləyir, paylaşdıqları uğurları, xoşbəxt anları və nailiyyətləri görürlər. İlk baxışdan bu, adi və zərərsiz görünə bilər. Lakin davamlı şəkildə başqalarının həyatı ilə öz həyatımızı müqayisə etmək psixoloji yorğunluq, özünəinamın azalması və narazılıq hissi yarada bilir.
Psixoloji baxımdan müqayisə etmək insan beyninin təbii xüsusiyyətidir. İnsan özünü və həyatını qiymətləndirmək üçün ətrafındakı insanlarla fərqləri analiz edir. Sosial media isə bu müqayisəni daha intensiv və davamlı hala gətirir. Çünki burada insanlar adətən həyatlarının yalnız ən yaxşı tərəflərini paylaşırlar. Gözəl görünən şəkillər, uğurlu karyera, bahalı məkanlar, ideal münasibətlər və “qüsursuz” həyat görüntüləri izləyicidə “mən niyə belə deyiləm?” düşüncəsini formalaşdıra bilir.
Xüsusilə yeniyetmələr və uşaqlar sosial müqayisənin təsirinə daha həssas olurlar. Bu yaş dövründə şəxsiyyət formalaşdığı üçün sosial mediada görülən hər görüntü onların özünüqiymətləndirməsinə təsir edir. Bəzən bir paylaşım belə uşağın öz görünüşündən, bacarıqlarından və ya həyatından narazı qalmasına səbəb ola bilir. Valideynlər çox vaxt bunu adi hesab etsələr də, davamlı müqayisə emosional gərginlik, narahatlıq və hətta depressiv əlamətlərlə nəticələnə bilər.
Burada vacib məqamlardan biri sosial medianın reallığı tam əks etdirmədiyini anlamaqdır. İnsanlar əksər hallarda həyatlarının çətinliklərini deyil, yalnız uğurlu və xoş tərəflərini nümayiş etdirirlər. Halbuki hər kəsin görünməyən problemləri, çətinlikləri və mübarizəsi var. Sosial mediada gördüyümüz “ideal həyat” əslində seçilmiş və filtrlənmiş görüntülərdən ibarətdir.
Müqayisənin qarşısını almaq üçün ilk addım insanın öz fərdiliyini qəbul etməsidir. Hər bir insanın həyatı, inkişaf tempi, imkanları və məqsədləri fərqlidir. Özünü başqaları ilə deyil, öz keçmişi ilə müqayisə etmək daha sağlam yanaşmadır. Eyni zamanda sosial mediada keçirilən vaxtın tənzimlənməsi, faydalı məzmunların izlənilməsi və real sosial münasibətlərin gücləndirilməsi psixoloji sağlamlıq üçün vacibdir.
Valideynlər də uşaqlarla bu mövzuda açıq söhbətlər etməlidirlər. Uşağa sosial mediada gördüyü hər şeyin reallıq olmadığını izah etmək, onun özünəinamını gücləndirmək və fərdi bacarıqlarını dəyərləndirmək vacibdir. Uşaq hiss etməlidir ki, onun dəyəri sosial mediada aldığı bəyənmə sayı ilə ölçülmür.
Unutmayaq ki, sosial media həyatın özü deyil, sadəcə nümayiş etdirilən hissəsidir. Əsl dəyər isə insanın özünü olduğu kimi qəbul etməsində, daxili balansını qorumasında və real həyat münasibətlərində gizlidir.
Mənsurə Qəhrəmanova
Psixoloq-Pedaqoq, Uşaq İnkişaf Mütəxəssisi
Yurd İnklüziv İnkişaf Mərkəzinin təsisçisi və rəhbəri
(Psixoloqla əlaqə saxlamaq istəyənlər, 055 361 68 60 mobil nömrsi ilə birbaşa Mənsurə Qəhrəmanova ilə əlaqə saxlaya bilərlər. Həmçinin https://www.instagram.com/psixoloqpedaqoqmq?igsh=MmwyOWFpeDYxOHNy adlı instagram səhifəsi vasitəsi ilə də Mənsurə xanımla kontakt yarada bilərlər.)
