Sovet İttifaqı dövründə küçələrdə hər rəngdə avtomobil görmək mümkün idi — parlaq sarı “Jiquli”lər, açıq yaşıl “Moskvich”lər, göy rəngli “Volqa”lar, hətta tünd bənövşəyi tonlarda modellər belə istehsal olunurdu. Lakin bir rəng var idi ki, o, demək olar ki, adi insanlar üçün əlçatmaz sayılırdı: qara rəng. Bu rəng əsasən dövlət rəhbərlərinin, yüksək vəzifəli şəxslərin və xüsusi xidmət orqanlarının istifadəsində olan avtomobillərlə əlaqələndirilirdi.
Bu gün isə vəziyyət tamamilə dəyişib. Müasir avtomobil bazarında ən çox seçilən rənglər məhz qara, ağ və boz tonlardır. Qara rəng indi prestij, ciddilik və eleqantlıq simvolu hesab olunur. Bəs sovet dövründə niyə bu qədər nadir idi? Maraqlıdır ki, bunun səbəbi nə boya çatışmazlığı, nə də insanların zövqü idi. Əsas səbəb həmin dövrün istehsal texnologiyaları və zavod şəraiti ilə bağlı idi.
SSRİ-də avtomobil sənayesi uzun müddət yarı əl əməyinə əsaslanırdı. Xüsusilə ilk illərdə istehsal edilən modellər — məsələn, məşhur GAZ-M20 “Pobeda” — tam avtomatlaşdırılmış xəttlərdə deyil, ustaların əl işi ilə yığılırdı. Zavod işçiləri kuzov hissələrini bir-bir qaynaq edir, düzəldir və forma verirdilər. Müasir robot sistemləri və lazer dəqiqliyində avadanlıqlar o dövrdə hələ mövcud deyildi.
Bu isə mühüm bir problem yaradırdı: kuzov səthində xırda qüsurlar qaçılmaz olurdu. Ən peşəkar ustalar belə tamamilə hamar səth əldə edə bilmirdilər. Kiçik əyilmələr, metal dalğalanmaları, qaynaq izləri və səth fərqləri xüsusilə günəş işığında özünü göstərirdi.
Məhz burada rəng seçimi böyük rol oynayırdı.
Qara rəng avtomobil sənayesində ən “amansız” rəng hesab olunur. Çünki o, kuzovdakı bütün qüsurları dərhal üzə çıxarır. Günəş şüaları qara səthdə əks olunarkən ən kiçik əyri xətt belə görünür. Bu səbəbdən qara rəngli sovet avtomobilləri istehsal etmək həm çətin, həm də riskli idi. Zavod rəhbərləri yaxşı bilirdilər ki, belə avtomobillər keyfiyyət baxımından tənqid oluna bilər.
Bunun əvəzinə istehsalçılar daha praktik və “bağışlayan” rənglərə üstünlük verirdilər. Yaşıl, boz, krem, firuzəyi, mavi və sarı tonlar kuzovdakı qüsurları daha yaxşı gizlədir, avtomobili uzaqdan daha səliqəli və estetik göstərirdi. Xüsusilə açıq və mat tonlar metal səthdəki dalğalanmaları nəzərə çarpdırmırdı.
Digər tərəfdən, qara rəng SSRİ-də müəyyən status göstəricisi hesab olunurdu. Bu rəng əsasən hökumət nümayəndələrinin istifadə etdiyi “Volqa” və “ZİL” kimi avtomobillərdə tətbiq edilirdi. Küçədə qara avtomobil görmək çox vaxt hansısa yüksək vəzifəli şəxsin keçdiyini göstərirdi. Adi vətəndaş üçün isə rəngli avtomobillər həm daha əlçatan, həm də daha “normal” seçim sayılırdı.
Zaman keçdikcə texnologiyalar inkişaf etməyə başladı. 1970–1980-ci illərdə zavodlarda daha müasir presləmə və rəngləmə üsulları tətbiq edildi. Kuzov keyfiyyəti nisbətən yaxşılaşdı və nəticədə qara rəngli avtomobillərin sayı da yavaş-yavaş artdı. Buna baxmayaraq, onlar yenə də ümumi istehsalda kiçik paya malik idi. Çünki insanlar artıq SSRİ küçələrini rəngarəng avtomobillərlə əlaqələndirirdilər və çoxları qara rəngi gündəlik istifadə üçün praktik hesab etmirdi.
Beləliklə, sovet avtomobillərində qara rəngin az istifadə olunmasının səbəbi estetik seçimdən daha çox texniki məcburiyyət idi. O dövrün istehsal üsulları qüsursuz kuzov yaratmağa imkan vermirdi və qara rəng bu qüsurları gizlətmək əvəzinə daha da qabardırdı. Bu səbəbdən SSRİ küçələri uzun illər boz və qara tonlardan çox, rəngarəng avtomobillərlə yadda qaldı.
