Yayın isti günlərindən sonra havaların tədricən sərinləşməsi, gün ərzində temperaturun kəskin dəyişməsi orqanizmin uyğunlaşma mexanizmlərinə təsir göstərə bilər. Xüsusilə arterial təzyiq problemi olan insanlar hava dəyişikliklərinə daha həssas reaksiya verə bilirlər.

Bəzən səhər sərin hava ilə başlayan gün günorta saatlarında yenidən isti keçir, axşam isə temperatur aşağı düşür. Bu cür dəyişikliklər damarların genişlənib-daralmasına, ürək-damar sisteminin iş yükünün dəyişməsinə və bəzi insanlarda təzyiq göstəricilərinin oynamağına səbəb ola bilər.

Soyuq hava təzyiqi niyə yüksəldə bilər?

Temperatur aşağı düşdükdə damarlar daralır. Bu proses orqanizmin istiliyi qorumaq üçün verdiyi təbii reaksiyalardan biridir. Damarların daralması isə qanın damarlardan keçməsinə qarşı müqaviməti artıra və arterial təzyiqin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.

Bu səbəbdən hipertoniya diaqnozu olan insanlarda soyuq havalarda təzyiqə daha diqqətlə nəzarət etmək vacibdir.

Xüsusilə səhər saatlarında isti məkandan birbaşa soyuq havaya çıxmaq, soyuqda ağır fiziki iş görmək və ya çox sürətli hərəkət etmək ürək-damar sisteminə əlavə yük yarada bilər.

Bəs isti hava təzyiqi aşağı sala bilərmi?

İsti havada damarlar genişlənir. Eyni zamanda tərləmə nəticəsində orqanizm maye və elektrolit itirir. Bu iki faktor bəzi insanlarda arterial təzyiqin aşağı düşməsinə, halsızlıq, başgicəllənmə və zəiflik yaranmasına səbəb ola bilər.

Xüsusilə az su içən, çox tərləyən və ya təzyiq salıcı dərmanlar qəbul edən insanlarda bu vəziyyət daha nəzərəçarpan ola bilər.

Bu səbəbdən “isti hava həmişə təzyiqi qaldırır” və ya “soyuq hava həmişə təzyiqi salır” kimi ümumi qayda yoxdur. Orqanizmin reaksiyası insandan insana dəyişə bilər.

Təzyiq problemi olmayan insanlarda da dəyişiklik ola bilər

Hava şəraitinin dəyişməsi yalnız hipertoniya xəstələrinə təsir etmir. Sağlam insanlarda da temperatur, rütubət və atmosfer şəraitindəki dəyişikliklər fonunda baş ağrısı, halsızlıq, yuxululuq və ya ümumi narahatlıq yarana bilər.

Lakin belə əlamətlərin hər birini yalnız hava dəyişməsi ilə əlaqələndirmək düzgün deyil. Təkrarlanan və səbəbi aydın olmayan simptomlar zamanı digər mümkün səbəblər də araşdırılmalıdır.

Təzyiqi olan insanlar nələrə diqqət etməlidir?

Temperaturun dəyişdiyi dövrlərdə arterial təzyiq problemi olan şəxslərə bir neçə sadə qaydaya əməl etmək tövsiyə olunur:

Təzyiqi mütəmadi olaraq ölçmək və göstəriciləri qeyd etmək;

Həkimin təyin etdiyi dərmanları özbaşına dayandırmamaq və dozanı dəyişməmək;

Gün ərzində kifayət qədər maye qəbul etmək;

Çox isti və çox soyuq mühitlər arasında kəskin keçidlərdən mümkün qədər uzaq olmaq;

Hava şəraitinə uyğun geyinmək;

Həddindən artıq duzlu qidaların qəbulunu məhdudlaşdırmaq;

Yuxu rejiminə diqqət etmək;

Özünü yaxşı hiss etmədikdə ağır fiziki yüklənmədən çəkinmək.

Xüsusilə təzyiq dərmanı qəbul edən şəxslər hava dəyişdi deyə dərmanın dozasını özbaşına artırmamalı və ya azaltmamalıdırlar. Təzyiq göstəricilərində davamlı dəyişiklik müşahidə olunursa, müalicə sxeminə yalnız həkim qərar verməlidir.

Təzyiqi düzgün ölçmək də vacibdir

Bəzən insan təzyiqinin yüksəldiyini düşünür, lakin ölçmə qaydalarına əməl edilmədiyi üçün nəticə yanıltıcı olur.

Təzyiq ölçülməzdən əvvəl ən azı 5 dəqiqə sakit vəziyyətdə oturmaq, ölçmə zamanı danışmamaq və qolun ürək səviyyəsində olmasına diqqət etmək lazımdır. Həmçinin ölçmədən dərhal əvvəl fiziki fəaliyyət, kofein və siqaret kimi amillər nəticəyə təsir göstərə bilər.

Tək bir yüksək göstərici həmişə hipertoniya demək deyil. Əsas məsələ təzyiqin təkrar ölçmələrdə necə dəyişdiyini və insanın özünü necə hiss etdiyini qiymətləndirməkdir.

Hansı hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır?

Əgər təzyiq göstəricilərində tez-tez və nəzərəçarpan dəyişikliklər baş verirsə, xüsusilə də buna güclü baş ağrısı, başgicəllənmə, sinə ağrısı, nəfəs darlığı, görmədə dəyişiklik, ciddi halsızlıq və ya nevroloji əlamətlər qoşulursa, vəziyyəti yalnız hava dəyişməsi ilə izah etmək olmaz.

Belə hallarda tibbi qiymətləndirmə vacibdir. Xüsusilə sinə ağrısı, ciddi nəfəs darlığı, huşun pozulması və ya insult əlamətləri kimi təcili simptomlar yaranarsa, təcili tibbi yardım tələb olunur.

Unutmaq olmaz ki, hava şəraiti bəzi insanlarda təzyiq göstəricilərinə təsir edə bilər, lakin arterial təzyiqin davamlı yüksək və ya aşağı olmasının səbəbi yalnız hava dəyişkənliyi deyil. Təzyiq problemi olan insanlar mövsüm dəyişiklikləri zamanı öz göstəricilərini izləməli, dərman müalicəsini həkim məsləhəti olmadan dəyişməməli və davamlı narahatlıq yaradan əlamətlərə laqeyd yanaşmamalıdırlar.

Sağlam ürək-damar sistemi üçün ən yaxşı yanaşma hava şəraitindən qorxmaq deyil, orqanizmin siqnallarını düzgün qiymətləndirmək və profilaktik nəzarəti davam etdirməkdir.

Nərminə Abbasova

Terapevt, ailə həkimi