Cəmiyyətdə qadının rolu haqqında danışarkən, çox vaxt diqqət yalnız onun sosial və ya bioloji funksiyalarına yönəlir. Halbuki qadının təsir gücü bundan daha geniş və dərin məna daşıyır. Psixologiya və sosial elmlər göstərir ki, qadınların emosional həssaslığı, empatiya qabiliyyəti, intuitiv düşünmə bacarığı və sosial münasibətləri tənzimləmə gücü cəmiyyətin inkişafında mühüm rol oynayır. Bu xüsusiyyətlərin sintezi qadının daxili potensialını formalaşdırır və onu sosial sistemlərdə sabitləşdirici və harmoniyalaşdırıcı amilə çevirir.

Tarix boyu qadınlar yalnız ailə institutunun deyil, həm də bütövlükdə cəmiyyətin formalaşmasında mühüm rol oynayıblar. Onların təsiri çox vaxt gözə görünməyən, lakin dərin nəticələr yaradan psixoloji və sosial mexanizmlər vasitəsilə özünü göstərir. Bir çox hallarda qadınlar münasibətlərin bərpasında, konfliktlərin yumşaldılmasında və sosial əlaqələrin möhkəmlənməsində vasitəçi rolunu oynayırlar. Bu xüsusiyyətlər müasir psixologiyada emosional intellekt, empatik ünsiyyət və sosial adaptasiya kimi anlayışlarla izah olunur.

Psixososial reabilitasiya sahəsində fəaliyyət göstərdiyim illər ərzində müxtəlif yaş və sosial qruplardan olan qadınlarla işləyərkən maraqlı bir qanunauyğunluğu dəfələrlə müşahidə etmişəm: qadın öz daxili gücünü dərk etdikdə yalnız şəxsi həyatında deyil, ailəsində və sosial mühitində də müsbət dəyişikliklər yarada bilir. Bir çox hallarda qadının emosional sabitliyi və münasibətlərə balanslı yanaşması ailə daxilindəki gərginlikləri azaldır, ünsiyyətin keyfiyyətini artırır və ümumi psixoloji mühiti daha sağlam edir. Bu proses təkcə fərdi davranışla bağlı deyil; o, insan münasibətlərinin psixoloji dinamikası ilə sıx bağlıdır.

Müasir elmi tədqiqatlar da göstərir ki, qadınlarda empatiya və sosial həssaslıq səviyyəsi bir çox hallarda daha yüksək olur. Bu xüsusiyyətlər insan münasibətlərinin tənzimlənməsində, kollektiv əməkdaşlığın qurulmasında və sosial mühitin sabitliyində mühüm rol oynayır. Sosial psixologiyada bu fenomen “emosional liderlik” kimi izah olunur. Belə liderlik formal hakimiyyətlə deyil, münasibətlərə təsir etmək, insanları bir araya gətirmək və psixoloji təhlükəsizlik mühiti yaratmaq bacarığı ilə xarakterizə olunur.

Qadının təsir gücü yalnız ailə çərçivəsində qalmır. Təhsil, elm, mədəniyyət və sosial təşəbbüslər sahəsində qadınların aktiv iştirakı cəmiyyətin inkişafına ciddi təsir göstərir. Bir çox araşdırmalar göstərir ki, qadınların qərarvermə prosesində iştirakı sosial institutların daha balanslı və inklüziv şəkildə fəaliyyət göstərməsinə kömək edir. Bu isə öz növbəsində sosial rifahın və psixoloji sabitliyin artmasına səbəb olur.

Qadının daxili potensialı həm də yaradıcılıq, qayğıkeşlik və məsuliyyət kimi xüsusiyyətlərin vəhdətində özünü göstərir. Bu xüsusiyyətlər ailə və cəmiyyət daxilində qarşılıqlı dəstək və hörmət mühitinin formalaşmasına kömək edir. İnsan münasibətlərində empatiya və anlayışın artması isə psixoloji sağlamlığın mühüm göstəricilərindən biri hesab olunur.

PRİM – Psixososial Reabilitasiya və İnkişaf Mərkəzində fəaliyyətimiz zamanı əsas məqsədlərimizdən biri də qadınların bu daxili potensialını tanımasına və inkişaf etdirməsinə dəstək olmaqdır. Praktik təcrübə göstərir ki, qadın öz emosional resurslarını və psixoloji gücünü dərk etdikdə, bu yalnız onun şəxsi inkişafına deyil, eyni zamanda ailəsinin və sosial mühitinin sağlamlaşmasına da müsbət təsir göstərir.

Əslində, cəmiyyətdə baş verən bir çox müsbət dəyişikliklərin arxasında görünməyən, lakin təsirli psixoloji proseslər dayanır. Bu proseslərin mühüm hissəsi qadınların empatik yanaşması, sosial məsuliyyət hissi və münasibətləri qoruma bacarığı ilə bağlıdır. Qadın öz daxili gücünü tanıdıqda və onu düzgün istiqamətləndirdikdə, yalnız öz həyatını deyil, ətrafındakı insanların həyatını da dəyişdirmək imkanına malik olur.

Bu baxımdan qadının daxili potensialı yalnız fərdi xüsusiyyət deyil, həm də cəmiyyətin inkişafına xidmət edən mühüm psixoloji və sosial resurs kimi qiymətləndirilə bilər. Onu anlamaq, inkişaf etdirmək və dəstəkləmək isə daha sağlam və harmonik cəmiyyət qurmağın vacib addımlarından biridir.

Psixoloq M. Almara Ağaqızı

PRİM – “Psixososial Reabilitasiya və İnkişaf Mərkəzi”nin direktoru

(Psixoloqla əlaqə saxlamaq istəyənlər Bakı şəhəri, Zahid Xəlilov 48A, Elmlər m/st yaxınlığında yerləşən “PRİM” Psixososial Reabilitasiya və İnkişaf  Mərkəzinə müraciət edə və ya 050 777 80 04 mobil nömrsi ilə birbaşa Almara Ağaqızı ilə əlaqə saxlaya bilərlər. Həmçinin https://www.instagram.com/almara.melikova.aga_qizi/?igsh=MWJwOW52Y2t4bHVkeA%3D%3D instagram səhifəsi vasitəsi ilə də Almara xanımla kontakt yarada bilərlər.)