Ailə münasibətləri insanın ən həssas emosional sahəsidir. Burada insanlar sadəcə fikir mübadiləsi etmir, eyni zamanda sevgi, bağlılıq, ehtiyaclar və gözləntilər toqquşur. Bu səbəbdən ailə münaqişələrində “kim haqlıdır?” sualı çox vaxt problemin həllinə yox, onun dərinləşməsinə xidmət edir.

1) “Haqlılıq” emosional ehtiyacı qarşılamır

Bir çox insan münaqişə zamanı düşünür ki, qarşı tərəf səhvini qəbul etsə, problem bitəcək. Amma ailə konfliktlərinin kökündə çox vaxt məlumat yox, emosiyalar dayanır: inciklik, diqqətsizlik hissi, anlaşılmamaq, dəyərsizləşdirilmək qorxusu.

Bir tərəf “mən haqlıyam” dedikcə, digər tərəf “mən eşidilmirəm” hissini daha da gücləndirir. Nəticədə mübahisə həll olunmur, sadəcə emosional məsafə artır.

2) Haqlılıq münasibəti yox, mövqeyi qoruyur

“Haqlı olmaq” fokusunu saxladıqda insan münasibəti deyil, öz mövqeyini qorumağa çalışır. Bu zaman dialoq əməkdaşlıqdan çıxıb yarışa çevrilir: kim qalib gələcək?

Ailə isə yarış meydanı deyil. Burada məqsəd qalib olmaq yox, əlaqəni qorumaqdır. Çünki “qalib gəlinmiş” mübahisələrdə belə çox vaxt münasibətlər “uduzur”.

3) Dinlənilmək ehtiyacı haqlılıqdan daha güclüdür

İnsan psixologiyasında ən əsas ehtiyaclardan biri dinlənilmək və anlaşılmaqdır. Ailə münaqişələrində tərəflər çox vaxt həll istəyir kimi görünsə də, əslində ilk istək “məni başa düş” mesajıdır.

Əgər insan dinlənilmirsə, ona verilən ən doğru arqument belə təsir etmir. Çünki emosional kanal bağlıdır.

4) Haqlılıq müdafiəni gücləndirir, yaxınlığı azaldır

Mübahisədə “mən haqlıyam” mövqeyi qarşı tərəfdə avtomatik müdafiə reaksiyası yaradır. İnsan özünü günahlandırılmış hiss etdikdə ya susur, ya da daha sərt cavab verir.

Bu isə dialoqun yerini emosional divarlara verir. Nəticədə tərəflər bir-birinə yaxınlaşmaq əvəzinə uzaqlaşır.

5) Ailə münasibətlərində məqsəd “haqlı olmaq” yox, “bağlı qalmaq”dır

Sağlam ailə münasibətlərində əsas sual bu olmalıdır:

“Kim haqlıdır?” yox, “Biz bu vəziyyəti necə birlikdə həll edə bilərik?”

Bu yanaşma:

günahlandırmanı azaldır

empatiyanı artırır

ortaq həll yollarını gücləndirir

münasibətdə təhlükəsizlik hissi yaradır

6) Daha sağlam yanaşma: “haqlılıq”dan “anlaşmaya” keçid

Ailə münaqişələrində effektiv ünsiyyət üçün aşağıdakı yanaşmalar daha faydalıdır:

“Sən səhv edirsən” əvəzinə “Mən özümü belə hiss etdim” demək

Sübut etməyə yox, dinləməyə fokuslanmaq

Keçmiş səhvləri toplamaq əvəzinə, indiki problemi həll etmək

Qalib gəlmək yox, ortaq nəticə tapmaq

Ailə münaqişələrində “haqlı olmaq” çox vaxt müvəqqəti rahatlıq versə də, uzunmüddətli münasibət problemlərini həll etmir. Əksinə, emosional uzaqlaşmanı dərinləşdirir.

Əsl həll “kim haqlıdır?” sualında deyil, “biz bir-birimizi necə daha yaxşı anlaya bilərik?” sualındadır. Çünki ailə münasibətlərində ən vacib qazanc haqlılıq deyil, əlaqənin qorunmasıdır.

Mənsurə Qəhrəmanova

Psixoloq-Pedaqoq, Uşaq İnkişaf Mütəxəssisi

Yurd İnklüziv İnkişaf Mərkəzinin təsisçisi və rəhbəri

(Psixoloqla əlaqə saxlamaq istəyənlər, 055 361 68 60 mobil nömrsi ilə birbaşa Mənsurə Qəhrəmanova ilə əlaqə saxlaya bilərlər. Həmçinin psixoloqpedaqoqmq adlı instagram səhifəsi vasitəsi ilə də Mənsurə xanımla kontakt yarada bilərlər.)