İnsan həyatında verilən ən mühüm qərarlardan biri ailə qurmaqdır. Lakin “evlənmək üçün ən doğru yaş hansıdır?” sualına birmənalı cavab vermək mümkün deyil. Bəziləri erkən yaşda ailə qurmağın daha uğurlu olduğunu düşünür, digərləri isə maddi və emosional baxımdan tam hazır olduqdan sonra evlənməyi üstün tutur.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu qərara yalnız şəxsi istəklər deyil, ailənin gözləntiləri, cəmiyyətin təzyiqi, dost çevrəsinin təsiri və hətta “hamı evlənib, mən də gecikirəm” düşüncəsi də təsir göstərə bilər. Buna baxmayaraq, son illərdə aparılan araşdırmalar insanların hansı yaşlarda daha uğurlu seçim etdiklərini müəyyənləşdirməyə çalışıb.
“37 faiz qaydası” nədir?
Riyaziyyatçılar və davranış elmləri üzrə tədqiqatçılar maraqlı bir nəzəriyyə irəli sürüblər. Jurnalist Brayan Kristian və koqnitiv alim Tom Qriffitsin müəllifi olduqları “Algorithms to Live By: The Computer Science of Human Decisions” kitabında qeyd olunur ki, insanlar qarşılarına çıxan seçimlərin təxminən 37 faizini qiymətləndirdikdən sonra ən düzgün qərarı vermək ehtimalı artır.
Bu prinsip əvvəlcə işə qəbul prosesi üçün hazırlanıb. Məsələn, işəgötürən bütün namizədlərin ilk 37 faizini yalnız qiymətləndirir, heç birini seçmir. Daha sonra isə həmin namizədlərdən daha yaxşı olan ilk şəxs işə qəbul edilir. Hesablamalara görə, bu üsul ən uğurlu seçimi etmək ehtimalını maksimum səviyyəyə çatdırır.
Müəlliflər hesab edirlər ki, eyni yanaşmanı həyat yoldaşı seçiminə də tətbiq etmək mümkündür.
Niyə məhz 26 yaş?
Araşdırmada fərz edilir ki, insanların böyük əksəriyyəti 18-40 yaş arasında ciddi münasibətlər qurur və həyat yoldaşı axtarır. Bu dövrün təxminən 37 faizi isə 26 yaşa təsadüf edir.
Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, bu yaşdan sonra insan artıq müxtəlif münasibət təcrübələri qazanır, özünü daha yaxşı tanıyır və gələcək həyat yoldaşında hansı xüsusiyyətləri axtardığını daha dəqiq müəyyənləşdirə bilir. Eyni zamanda, potensial uyğun tərəfdaşların sayı zaman keçdikcə azalmağa başlayır.
Lakin müəlliflər vurğulayırlar ki, bu nəticə hər kəs üçün dəyişməz qayda deyil, sadəcə statistik modelə əsaslanan ehtimaldır.
Statistik göstəricilər nə deyir?
Araşdırmalara əsasən, ABŞ-də ilk evlilik üçün median yaş qadınlarda 28, kişilərdə isə 30 yaşdır. Bu da göstərir ki, insanların böyük hissəsi təhsilini başa vurduqdan, peşə fəaliyyətinə başladıqdan və müəyyən həyat təcrübəsi qazandıqdan sonra ailə qurmağa üstünlük verir.
Psixoloqlar niyə 20 yaşların sonunu tövsiyə edirlər?
Münasibətlər üzrə psixoloq Vayat Fişer hesab edir ki, 20 yaşların sonu ailə qurmaq üçün daha münasib dövrdür. Onun fikrincə, bu yaşlarda insanlar adətən ali təhsillərini tamamlayır, iş həyatına başlayır və gələcəklə bağlı planlarını daha aydın şəkildə müəyyənləşdirirlər.
Klinik sosial işçi Kelsi Torqerson isə başqa bir vacib məqama diqqət çəkir. O bildirir ki, insan beyninin tam inkişafı adətən 25 yaşdan sonra başa çatır. Buna görə də ciddi ömürlük qərarlar qəbul etməzdən əvvəl emosional və psixoloji yetkinliyin formalaşması mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Torqersonun sözlərinə görə, münasibətlərin möhkəmliyi yalnız sevgi ilə ölçülmür. Cütlüklər birlikdə müxtəlif çətinliklərdən keçməli, problemləri necə həll etdiklərini görməlidirlər.
Mütəxəssis bildirir ki, əgər cütlük məktəb və ya universitet illərindən birlikdədirsə, uzaq məsafəli münasibətlər, təhsil, iş yükü və digər sınaqlardan necə çıxdıqlarını qiymətləndirməlidirlər. Çünki sağlam ailənin əsas şərtlərindən biri münaqişələri düzgün idarə edə bilməkdir.
Qadın və kişilər üçün fərqli yaşlar təklif olunur
Münasibətlər üzrə terapevt Vina Kallins isə hesab edir ki, qadınlar üçün ideal evlilik yaşı 28-dir.
Onun fikrincə, bu dövrdə qadınlar artıq öz şəxsiyyətlərini daha yaxşı tanıyır, gələcək həyat yoldaşından gözləntilərini müəyyənləşdirir və əvvəlki münasibətlərdən mühüm nəticələr çıxarmış olurlar. Bundan əlavə, onlar karyera qurmaq, əlavə təhsil almaq və müstəqil həyat təcrübəsi qazanmaq üçün kifayət qədər vaxt əldə edirlər.
Kallins kişilər üçün isə 32 yaşın daha uyğun olduğunu bildirir. O hesab edir ki, bu yaşa qədər kişilər peşəkar sahədə daha sabit mövqe tutur, emosional baxımdan yetkinləşir və ailə həyatı ilə bağlı məsuliyyətləri daha real şəkildə qiymətləndirə bilirlər.
Uğurlu evliliyi yalnız yaş müəyyən etmir
Mütəxəssislər yekdilliklə bildirirlər ki, uğurlu ailə həyatını yalnız yaş amili ilə izah etmək mümkün deyil. İnsanların emosional yetkinliyi, bir-birlərinə hörməti, dəyərlərinin uyğunluğu, ünsiyyət bacarıqları və problemləri birlikdə həll etmək qabiliyyəti daha böyük rol oynayır.
Bu səbəbdən də elm hələlik bütün insanlar üçün keçərli olan “ideal evlilik yaşı” müəyyən etməyib. Statistik göstəricilər müəyyən istiqamət versə də, hər bir insanın həyat yolu, məqsədləri və münasibət təcrübəsi fərqlidir.
Nəticə etibarilə, ailə qurmaq üçün ən doğru vaxt pasportdakı yaşdan daha çox insanın özünü bu məsuliyyətə hazır hiss etdiyi, emosional və sosial baxımdan yetkinləşdiyi dövrdür.
