Baş ağrısı gündəlik həyatda ən çox rast gəlinən şikayətlərdən biridir. Yorğunluq, yuxusuzluq, stress, uzun müddət ekran qarşısında qalmaq və susuzluq kimi sadə səbəblər baş ağrısına yol aça bilər. Lakin hər baş ağrısını adi hesab etmək də doğru deyil. Bəzən ağrının xarakteri, qəfil başlaması və onunla birlikdə ortaya çıxan digər əlamətlər daha ciddi problemdən xəbər verə bilər.

Ailə həkimi və terapevt Nərminə Abbasova bildirir ki, baş ağrısını qiymətləndirərkən yalnız ağrının gücünə deyil, onun nə vaxt başladığına, necə inkişaf etdiyinə, nə qədər davam etdiyinə və hansı simptomlarla müşayiət olunduğuna diqqət etmək vacibdir.

Ən çox rast gəlinən baş ağrısı səbəbləri

Baş ağrısının çoxsaylı səbəbləri ola bilər. Ən geniş yayılmış səbəblər arasında:

yuxusuzluq və həddindən artıq yorğunluq;

stress və emosional gərginlik;

uzun müddət kompüter və telefon ekranına baxmaq;

kifayət qədər su qəbul etməmək;

yeməklərin uzun müddət gecikdirilməsi;

həddindən artıq kofein qəbulu və ya kofeinin qəfil dayandırılması;

boyun və çiyin əzələlərinin gərginliyi;

soyuqdəymə və virus infeksiyaları;

bəzi insanlarda hormonal dəyişikliklər;

miqren və digər ilkin baş ağrıları

yer alır.

Belə hallarda baş ağrısı adətən müəyyən səbəblə əlaqəli olur və həmin səbəb aradan qaldırıldıqda azalır.

Adi baş ağrısını necə tanımaq olar?

Əgər baş ağrısı əvvəllər də oxşar formada olubsa, tədricən başlayırsa və istirahət, su qəbulu, yuxu və ya həkim tərəfindən daha əvvəl tövsiyə edilmiş müalicə ilə keçirsə, çox vaxt ciddi səbəbdən qaynaqlanmır.

Məsələn, gün ərzində uzun müddət işlədikdən sonra gicgah və alın nahiyəsində yaranan, istirahətdən sonra azalan ağrı gərginlik tipli baş ağrısı ilə əlaqəli ola bilər.

Lakin burada vacib məqam var: baş ağrısının əvvəllər olması onun hər dəfə zərərsiz olduğu anlamına gəlmir. Ağrının xarakteri dəyişirsə və əvvəlkindən fərqli olursa, səbəbi araşdırmaq lazımdır.

Qəfil başlayan çox şiddətli ağrıya diqqət

Baş ağrısının ən ciddi xəbərdaredici xüsusiyyətlərindən biri onun qəfil və çox şiddətli başlamasıdır.

İnsan ağrının başladığı anı dəqiq xatırlayırsa və ağrı qısa müddətdə çox güclü həddə çatırsa, bu vəziyyət təcili tibbi qiymətləndirmə tələb edə bilər.

Xüsusilə belə ağrı aşağıdakı əlamətlərlə birlikdə müşahidə olunursa, təcili tibbi yardım lazımdır:

nitqdə pozulma;

üzün, qolun və ya ayağın bir tərəfində zəiflik və ya keylik;

huşun itməsi və ya şüurda dəyişiklik;

görmənin qəfil pozulması;

yerimə və tarazlıq problemi;

qıcolma;

yüksək hərarət və boyun sərtliyi;

təkrarlanan qusma.

Bu əlamətlər olduqda ağrının öz-özünə keçməsini gözləmək düzgün deyil.

Baş travmasından sonra yaranan ağrı

Baş nahiyəsinə zərbə də baş ağrısının səbəbi ola bilər. Xüsusilə travmadan sonra yaranan və getdikcə güclənən baş ağrısı diqqətdən kənarda qalmamalıdır.

Travmadan sonra baş ağrısı ilə yanaşı qusma, yuxululuq, çaşqınlıq, huşda dəyişiklik, yaddaş pozuntusu, görmə problemi və ya qıcolma yaranarsa, təcili tibbi müayinə tələb olunur.

Baş ağrısı ilə yanaşı hərarət və boyun sərtliyi varsa

Baş ağrısı yüksək hərarət, boyun sərtliyi, güclü halsızlıq, işığa həssaslıq və şüur dəyişiklikləri ilə birlikdə ortaya çıxırsa, bunu sadə yorğunluq və ya stresslə əlaqələndirmək olmaz.

Belə simptomlar ciddi infeksiyalar da daxil olmaqla təcili qiymətləndirmə tələb edən vəziyyətlərdə müşahidə oluna bilər.

Baş ağrısı nə qədər tez-tez təkrarlanır?

Baş ağrısının tezliyi də mühüm göstəricidir. Əgər ağrılar getdikcə daha tez-tez yaranırsa, əvvəlkindən daha uzun və güclü davam edirsə və gündəlik fəaliyyətə mane olursa, həkimə müraciət etmək lazımdır.

Xüsusilə əvvəllər baş ağrısından şikayətlənməyən insanda yeni başlayan və davamlı xarakter alan ağrının səbəbi araşdırılmalıdır.

Baş ağrılarının nə vaxt yarandığını, nə qədər davam etdiyini, hansı nahiyədə olduğunu və başqa hansı əlamətlərlə müşayiət olunduğunu qeyd etmək həkim üçün də faydalı məlumat verə bilər.

Ağrıkəsicidən tez-tez istifadə etmək də problem yarada bilər

Baş ağrısı zamanı ağrıkəsici qəbul etmək geniş yayılmış praktikadır. Lakin dərmanların tez-tez və nəzarətsiz istifadəsi bəzi insanlarda baş ağrılarının daha çox təkrarlanmasına səbəb ola bilər.

Bu səbəbdən tez-tez baş ağrısı yaşayan şəxsin yalnız hər dəfə ağrını dərmanla aradan qaldırmağa çalışması əvəzinə, problemin səbəbini müəyyənləşdirmək üçün həkimə müraciət etməsi daha doğrudur.

Baş ağrısı zamanı nə etmək olar?

Yüngül və əvvəllər də müşahidə edilmiş baş ağrısı zamanı bəzi sadə tədbirlər faydalı ola bilər:

kifayət qədər su içmək;

yuxu və istirahətə diqqət etmək;

uzun müddət ekrana baxmağa fasilə vermək;

yeməkləri gecikdirməmək;

stress və gərginliyi azaltmağa çalışmaq;

sakit və uyğun işıqlandırılmış mühitdə dincəlmək.

Ancaq bu tədbirlər təhlükəli əlamətlər olduqda həkim müayinəsini əvəz etmir.

Baş ağrısının özündən çox, onun dəyişən xarakterinə diqqət etmək lazımdır

Baş ağrısı çox zaman sadə səbəblərlə əlaqəli olsa da, insan özündə yeni və fərqli simptomları müşahidə etdikdə onları görməzlikdən gəlməməlidir.

Əsas məsələ ağrının yalnız “çox güclü olub-olmaması” deyil. Qəfil başlaması, əvvəlki ağrılardan fərqlənməsi, getdikcə artması və nevroloji əlamətlərlə müşayiət olunması həkimə müraciət üçün əsas səbəblərdir.

Baş ağrısı təkrarlanırsa, gündəlik həyata mane olursa və ya xarakterində dəyişiklik yaranıbsa, səbəbi müəyyənləşdirmək üçün ailə həkimi və ya terapevtlə məsləhətləşmək məqsədəuyğundur.

Nərminə Abbasova

Terapevt, ailə həkimi