Müasir avtomobillərdə rahatlığı artıran texnologiyalar bəzən yeni təhlükəsizlik risklərini də özü ilə gətirir. Son illərdə avtomobil oğurluğu ilə bağlı ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri məhz açarsız giriş sistemlərinin (Keyless Entry) təhlükəsizliyi ilə bağlıdır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bəzi hallarda adi alüminium folqa belə avtomobil sahiblərini müəyyən növ oğurluq üsullarından qoruya bilər.
Söhbət avtomobil sənayesində artıq uzun illərdir məlum olan və “retranslyasiya hücumu” (relay attack) adlanan üsuldan gedir. Bu metod vasitəsilə cinayətkarlar avtomobil açarının siqnalını uzaq məsafədən tutaraq onu avtomobilə ötürə və nəqliyyat vasitəsini fiziki açardan istifadə etmədən aça bilirlər.
Açarsız giriş sistemi necə işləyir?
Müasir avtomobillərin əksəriyyətində istifadə olunan passiv açarsız giriş sistemləri (PKES – Passive Keyless Entry System) sürücüyə böyük rahatlıq yaradır. Belə ki, sürücü açarı cibindən və ya çantasından çıxarmadan avtomobilə yaxınlaşdıqda qapılar avtomatik açılır, mühərrik isə xüsusi düymə vasitəsilə işə salına bilir.
Bu sistem avtomobil ilə açar arasında daimi radio siqnal mübadiləsinə əsaslanır. Avtomobil müəyyən tezlikdə siqnal göndərir, açar isə həmin siqnala cavab verir. Əgər sistem açarın yaxınlıqda olduğunu müəyyən edərsə, avtomobil qapılarının açılmasına və mühərrikin işə salınmasına icazə verir.
Lakin məhz bu rahatlıq bəzi hallarda təhlükəsizlik zəifliyinə çevrilə bilir.
Retranslyasiya hücumu nədir?
Kibertəhlükəsizlik üzrə mütəxəssislər və tədqiqatçılar uzun illər əvvəl sübut ediblər ki, bəzi açarsız giriş sistemləri retranslyasiya hücumlarına qarşı həssasdır.
Bu üsul zamanı adətən iki nəfərdən ibarət qrup fəaliyyət göstərir. Onlardan biri avtomobil sahibinin evinə, iş yerinə və ya açarın saxlanıldığı yerə yaxınlaşaraq açardan yayılan siqnalı xüsusi cihaz vasitəsilə tutur. Digər şəxs isə avtomobilin yanında dayanır.
Tutulan siqnal real vaxt rejimində ikinci cihaza ötürülür və avtomobil açarın yaxınlıqda olduğunu düşünərək qapıları açır. Daha sonra mühərrik işə salına və avtomobil hadisə yerindən uzaqlaşdırıla bilər.
Ən maraqlı məqam isə odur ki, bu proses zamanı avtomobil sahibinin açarı heç oğurlanmır. Açar evdə və ya sahibinin cibində qaldığı halda belə cinayət baş verə bilər.
Alüminium folqa necə qoruyur?
Mütəxəssislərin fikrincə, alüminium folqa elektromaqnit siqnallarının yayılmasını əhəmiyyətli dərəcədə zəiflədə bilir.
Açar tam şəkildə alüminium folqaya büküldükdə “Faradey qəfəsi” adlanan effekt yaranır. Bu effekt xarici elektromaqnit dalğalarının daxil olmasının və ya daxildən çıxmasının qarşısını qismən alır.
Nəticədə açarın yaydığı radio siqnalları ətraf mühitə çatmır və cinayətkarların həmin siqnalları tutması çətinləşir. Aparılmış bəzi sınaqlar göstərib ki, düzgün şəkildə bükülmüş alüminium folqa siqnalı onlarla desibel zəiflədə bilər. Bu isə siqnalın uzaq məsafədən tutulmasını faktiki olaraq mümkünsüz edir.
Folqadan istifadə zamanı nələrə diqqət etmək lazımdır?
Ekspertlər bildirirlər ki, qorunmanın effektiv olması üçün açarın tam şəkildə örtülməsi vacibdir.
Əgər folqada kiçik də olsa açıq sahə qalarsa, elektromaqnit siqnalları həmin hissədən yayıla bilər. Bu isə qorunmanın səviyyəsini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Məhz buna görə də mütəxəssislər alüminium folqanı yalnız müvəqqəti həll yolu hesab edirlər. Daimi istifadə üçün xüsusi qoruyucu qablar və ya Faradey çantaları daha effektiv hesab olunur.
Faradey çantaları nədir?
Son illərdə bazarda avtomobil açarları üçün xüsusi qoruyucu çantalar geniş yayılıb. Bu məhsullar məhz Faradey qəfəsi prinsipi əsasında hazırlanır.
Belə çantalarda istifadə olunan xüsusi materiallar radio siqnallarını bloklayır və açarın xarici cihazlarla əlaqə qurmasına imkan vermir. Bu səbəbdən bir çox təhlükəsizlik mütəxəssisi açarsız giriş sistemi olan avtomobil sahiblərinə məhz bu cür vasitələrdən istifadə etməyi tövsiyə edir.
Problem haradan qaynaqlanır?
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, əsas problem avtomobil istehsalçılarının istifadə etdiyi şifrələmə sistemində deyil.
Əksər hallarda açar ilə avtomobil arasındakı məlumat mübadiləsi kifayət qədər güclü şifrələnir. Təhlükə siqnalın məzmununun oğurlanmasında deyil, həmin siqnalın məsafədən tutulub yenidən ötürülməsindədir.
Başqa sözlə, cinayətkarlar şifrəni qırmırlar. Onlar sadəcə açarın həqiqətən yaxınlıqda olduğu təəssüratını yaradırlar.
Avtomobil sahibləri özlərini necə qoruya bilərlər?
Mütəxəssislər bir neçə sadə təhlükəsizlik tədbirinə əməl etməyi tövsiyə edirlər:
Açarları giriş qapısının yaxınlığında saxlamamaq;
Gecələr açarı siqnal bloklayan qabda və ya Faradey çantasında saxlamaq;
Avtomobil istehsalçısının təqdim etdiyi proqram yeniləmələrini vaxtında quraşdırmaq;
Mümkün olduqda açarsız giriş funksiyasını deaktiv etmək;
Avtomobili yaxşı işıqlandırılmış və müşahidə olunan ərazilərdə park etmək;
Əlavə təhlükəsizlik sistemlərindən istifadə etmək.
Texnologiyanın inkişafı avtomobil istifadəçilərinə daha çox rahatlıq təqdim etsə də, yeni risklər də yaradır. Retranslyasiya hücumları açarsız giriş sistemlərinin ən məşhur zəifliklərindən biri hesab olunur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, sadə alüminium folqa belə müəyyən hallarda siqnalın tutulmasının qarşısını almağa kömək edə bilər. Bununla belə, uzunmüddətli və etibarlı qorunma üçün xüsusi siqnal bloklayan vasitələrdən istifadə etmək daha məqsədəuyğun hesab olunur.
Avtomobil sahiblərinin təhlükəsizlik tədbirlərinə diqqət yetirməsi həm maddi itkilərin, həm də potensial oğurluq hallarının qarşısını almaqda mühüm rol oynayır.
