Cəmiyyət uzun illərdir kişiyə müəyyən rollar yükləyib: ailəni dolandırmaq, hər problemi həll etmək, güclü görünmək və çətinlik qarşısında zəiflik göstərməmək. Bu gözləntilər zaman keçdikcə dəyişsə də, bir çox kişi hələ də ailə qarşısında özünü sadəcə məsuliyyətli deyil, həm də “borclu” hiss edir. Bəs bu hiss haradan yaranır və ailə münasibətlərinə necə təsir göstərir?

Psixoloqlar hesab edirlər ki, bu düşüncə tərzi uşaqlıqdan formalaşır. Oğlan uşaqları tez-tez “evin kişisi”, “ailənin dayağı”, “kişi ağlamaz” kimi ifadələrlə böyüyürlər. Nəticədə onların şüurunda belə bir inanc yaranır: ailənin rifahı yalnız onun çiyinlərindədir. Bu sosial gözləntilər bir çox kişinin öz dəyərini qazancı və ailə üçün etdiyi fədakarlıqlarla ölçməsinə səbəb olur.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, ailəyə qarşı məsuliyyət hissi sağlam və vacib xüsusiyyətdir. Problem həmin hiss “borcluluq” duyğusuna çevrildikdə başlayır. Belə kişilər çox vaxt öz ehtiyaclarını ikinci plana keçirir, istirahət etməyi, hobbilərinə vaxt ayırmağı və ya psixoloji dəstək almağı günah kimi qəbul edirlər. Onlar düşünürlər ki, ailə üçün daim işləməli, hər çətinliyi təkbaşına həll etməli və heç vaxt yorulduqlarını göstərməməlidirlər.

Bu yanaşma isə zamanla emosional tükənməyə gətirib çıxara bilər. Daim “mən etməliyəm” düşüncəsi ilə yaşayan insan özünü təzyiq altında hiss edir. İşdə yaşanan problemlər, maddi çətinliklər və ya gözlənilməz hadisələr həmin yükü daha da artırır. Nəticədə kişi özünü uğursuz hesab edə, ailəsinə yetərincə dəstək verə bilmədiyini düşünə bilər. Halbuki ailə münasibətləri yalnız maddi təminat üzərində qurulmur.

Müasir ailə modeli qarşılıqlı əməkdaşlığa əsaslanır. Artıq ailənin rifahı tək bir insanın deyil, bütün üzvlərin ortaq məsuliyyətidir. Psixoloqlar qeyd edirlər ki, emosional dəstək göstərən, övladlarının tərbiyəsində fəal iştirak edən və həyat yoldaşı ilə qərarları bölüşən kişilər həm özlərini daha rahat hiss edir, həm də ailə münasibətlərindən daha çox məmnun qalırlar.

Digər tərəfdən, bəzi kişilər ailəyə qarşı “borclu” olduqlarını hiss etdikləri üçün kömək istəməkdən çəkinirlər. Psixoloji dəstəyə müraciət etməyi və ya hisslərini bölüşməyi zəiflik kimi qəbul edirlər. Halbuki mütəxəssislər bunun əksini vurğulayırlar. Duyğularını ifadə edə bilən, yükünü ailə üzvləri ilə bölüşən insanlar daha sağlam münasibətlər qururlar və uzunmüddətli stressin mənfi təsirlərindən daha yaxşı qorunurlar.

Əslində ailə üçün məsuliyyət hissi ilə ailəyə “borclu olmaq” eyni anlayış deyil. Məsuliyyət qarşılıqlı hörmət, sevgi və əməkdaşlıq üzərində qurulur. Borcluluq hissi isə insanın özünü daim yetərsiz hesab etməsinə, hər şeyi təkbaşına daşımağa çalışmasına səbəb ola bilər.

Mütəxəssislərin fikrincə, sağlam ailənin əsasını yalnız maddi təminat deyil, emosional yaxınlıq, qarşılıqlı anlayış və məsuliyyətin paylaşılması təşkil edir. Kişinin dəyəri yalnız qazandığı pulla və ya çəkdiyi yükün ağırlığı ilə ölçülməməlidir. O, ailənin həm dayağı, həm də duyğularını bölüşə bilən bir üzvü olduqda münasibətlər daha sağlam və davamlı olur.

Hazırladı: Məsudə Sultan