Gün ərzində dəfələrlə sidiyə getmək bəzən sadəcə çox maye qəbul etməklə bağlı ola bilər. Xüsusilə çay, qəhvə və digər sidikqovucu təsir göstərən içkilər qəbul edildikdə sidiyə getmə ehtiyacı arta bilər. Ancaq insan kifayət qədər maye qəbul etmədiyi halda belə tez-tez tualetə getməyə başlayırsa və bu hal davamlı xarakter daşıyırsa, məsələyə daha ciddi yanaşmaq lazımdır.

Tez-tez sidiyə getmək özü ayrıca xəstəlik deyil, müxtəlif vəziyyətlərin əlaməti ola bilər. Bunun səbəbi sidik yolları ilə bağlı problem olduğu kimi, maddələr mübadiləsində və ya hormonal sistemdə baş verən dəyişiklik də ola bilər.

Gündə neçə dəfə sidiyə getmək normaldır?

Sidiyə getmə tezliyi bütün insanlar üçün eyni deyil. Qəbul edilən mayenin miqdarı, hava şəraiti, fiziki aktivlik, yaş, istifadə olunan dərmanlar və digər amillər bu göstəriciyə təsir edə bilər.

Əsas məsələ insanın özündə əvvəlki vəziyyətlə müqayisədə dəyişiklik yaranıb-yaranmamasıdır. Məsələn, əvvəllər gün ərzində 5-6 dəfə tualetə gedən insan birdən-birə 10-12 dəfə sidiyə getməyə başlayırsa, xüsusilə də qəbul etdiyi maye miqdarı dəyişməyibsə, bunun səbəbini araşdırmaq lazımdır.

Çox su içmək həqiqətən sidiyə getməni artırır

Əgər insan gün ərzində əvvəlkindən daha çox su içirsə, təbii olaraq sidiyə getmə sayı da arta bilər. Eyni vəziyyət çay, qəhvə və bəzi digər içkilər üçün də keçərlidir.

Buna görə yalnız sidiyə getmə sayına əsaslanaraq xəstəlikdən şübhələnmək düzgün deyil. Maye qəbulunda artım varsa və başqa narahatedici əlamət müşahidə edilmirsə, bu fizioloji hal ola bilər.

Amma insan normal miqdarda maye qəbul etdiyi halda tez-tez sidiyə gedirsə, xüsusilə gecələr bir neçə dəfə oyanırsa, səbəbi araşdırmaq lazımdır.

Tez-tez sidiyə getmək hansı xəstəliklərlə əlaqəli ola bilər?

Bu şikayətin ən çox rast gəlinən səbəblərindən biri sidik yolları infeksiyasıdır. Belə hallarda tez-tez sidiyə getmə ilə yanaşı sidik ifrazı zamanı yanma, ağrı, sidiyin rəngində və qoxusunda dəyişiklik, qarnın aşağı hissəsində narahatlıq kimi əlamətlər də yarana bilər.

Qan şəkərinin yüksəlməsi də tez-tez sidiyə getməyə səbəb ola bilər. Bu zaman insan adətən daha çox susayır və daha çox maye qəbul edir. Nəticədə sidik ifrazının həcmi də artır.

Kişilərdə, xüsusilə yaş artdıqca, prostat vəzinin böyüməsi sidiyə getmə ilə bağlı şikayətlər yarada bilər. Sidiyə başlamaqda çətinlik, sidik axınının zəifləməsi, sidik kisəsinin tam boşalmaması hissi və gecələr tez-tez tualetə qalxmaq belə vəziyyətlərdə müşahidə oluna bilər.

Qadınlarda isə hamiləlik, çanaq dibi əzələlərinin zəifləməsi və sidik kisəsinin həssaslığı kimi hallar da sidiyə getmə tezliyini artıra bilər.

Bəzi dərmanlar, xüsusilə sidikqovucu preparatlar da bu şikayətə səbəb ola bilər.

Gecələr sidiyə qalxmaq nə deməkdir?

Gecə bir dəfə sidiyə qalxmaq bəzi insanlarda normal ola bilər. Lakin gecə ərzində dəfələrlə oyanmaq və bunun yuxunu davamlı şəkildə pozması diqqət tələb edir.

Gecə sidiyə getmənin artması axşam saatlarında çox maye qəbulundan, çay və qəhvə içməkdən qaynaqlana bilər. Bununla yanaşı, şəkərli diabet, sidik yolları problemləri, prostat xəstəlikləri, bəzi ürək-damar və böyrək problemləri də gecə sidiyə getməni artıra bilər.

Tez-tez sidiyə getmə ilə çox sidik ifrazını qarışdırmaq olmaz

Burada mühüm fərq var. Bəzi insanlar tez-tez tualetə getsələr də, hər dəfə az miqdarda sidik ifraz edirlər. Digər hallarda isə həm sidiyə getmə sayı, həm də sidiyin ümumi həcmi artır.

Məsələn, sidik kisəsinin qıcıqlanması zamanı insan tez-tez tualetə getmək ehtiyacı hiss edə, lakin az miqdarda sidik ifraz edə bilər. Qanda şəkərin yüksəlməsi kimi bəzi hallarda isə sidiyin ümumi həcmi də arta bilər.

Bu fərqin müəyyən edilməsi səbəbin araşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir.

Hansı hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır?

Tez-tez sidiyə getmə bir neçə gün davam edirsə və bunun üçün aydın səbəb yoxdursa, həkim müayinəsi məqsədəuyğundur.

Xüsusilə sidiyə getmə ilə yanaşı:

sidik ifrazı zamanı yanma və ağrı;

sidikdə qan;

bel və ya böyrək nahiyəsində ağrı;

qızdırma;

həddindən artıq susuzluq;

səbəbsiz çəki itkisi;

sidiyi saxlaya bilməmək;

sidiyə başlamaqda çətinlik;

gecələr dəfələrlə tualetə qalxmaq kimi əlamətlər varsa, şikayəti gecikdirmək olmaz.

Tez-tez sidiyə getmənin səbəbini yalnız əlamətə əsasən müəyyən etmək mümkün deyil. Həkim şikayətin xarakterini, maye qəbulunu, istifadə olunan dərmanları və digər əlamətləri qiymətləndirdikdən sonra ehtiyac olduqda sidik analizi, qan şəkəri və digər müayinələr təyin edə bilər.

Sidiyə tez-tez getmək bəzən sadəcə çox maye qəbulunun nəticəsi olur. Lakin bu hal yeni başlayıbsa, davamlıdırsa və başqa əlamətlərlə müşayiət olunursa, onu “çox su içmişəm” deyərək keçişdirmək düzgün deyil. Orqanizmdə yaranan dəyişikliklərin səbəbini vaxtında müəyyənləşdirmək gələcək problemlərin qarşısının alınmasına kömək edə bilər.

Nərminə Abbasova

Terapevt, ailə həkimi