Qan təzyiqi orqanizmin ümumi vəziyyətini əks etdirən ən vacib göstəricilərdən biridir. İnsanların çoxu yüksək təzyiqə daha çox diqqət yetirsə də, aşağı qan təzyiqi – tibbi dildə hipotoniya – da bəzən ciddi sağlamlıq problemlərinin xəbərçisi ola bilər.

Hipotoniya arterial təzyiqin adətən 90/60 mm civə sütunundan aşağı düşməsi ilə xarakterizə olunur. Bəzi insanlarda bu göstərici fərdi norma sayılır və heç bir şikayət yaratmır. Lakin təzyiqin qəfil və ya davamlı şəkildə enməsi orqanizmdə müxtəlif pozuntuların göstəricisi ola bilər.

Hipotoniyanın yaranma səbəbləri

Aşağı təzyiq müxtəlif səbəblərlə bağlı ola bilər. Bunlara genetik meyillilik, orqanizmdə maye çatışmazlığı (dehidratasiya), uzun müddət ac qalma, stress və yorğunluq daxildir. Eyni zamanda bəzi dərman preparatlarının təsiri də qan təzyiqini aşağı sala bilər.

Daha ciddi hallarda hipotoniya aşağıdakı xəstəliklərin əlaməti kimi ortaya çıxa bilər:

ürək çatışmazlığı və ritm pozğunluqları

kəskin və ya xroniki infeksiyalar

daxili qanaxmalar və qan itkisi

endokrin (hormonal) pozğunluqlar

ağır allergik reaksiyalar (anafilaksiya)

Hamiləlik dövründə də hormonal dəyişikliklər səbəbilə təzyiqdə fizioloji enmələr müşahidə oluna bilər ki, bu, adətən müvəqqəti xarakter daşıyır.

Əlamətlər necə özünü göstərir?

Hipotoniyanın klinik əlamətləri fərqli ola bilər və bəzən yüngül narahatlıqdan ciddi vəziyyətə qədər dəyişir. Ən çox rast gəlinən simptomlar bunlardır:

başgicəllənmə və göz qaralması

ümumi zəiflik və halsızlıq

diqqət və yaddaşda zəifləmə

ürəkbulanma

soyuq tər və solğunluq

huşun itirilməsi (bayılma)

Xüsusilə uzun müddət ayaq üstə qalmaq, qəfil qalxmaq və ya isti mühitlərdə olmaq bu əlamətləri daha da gücləndirə bilər.

Risklər və fəsadlar

Aşağı təzyiq bir çox hallarda yüngül keçsə də, bəzi situasiyalarda ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Qan təzyiqinin kəskin enməsi zamanı orqan və toxumalara, xüsusilə beyinə və ürəyə oksigen çatdırılması azalır. Bu isə huşun itməsi, yıxılmalar və travmalarla nəticələnə bilər.

Uzunmüddətli və ya ağır hipotoniya hallarında beyin fəaliyyətində pozulmalar, ürək-damar sistemində yüklənmə və ümumi orqanizm zəifliyi müşahidə oluna bilər. Buna görə də bu vəziyyət heç vaxt laqeyd qarşılanmamalıdır.

Nə zaman həkimə müraciət etməli?

Aşağıdakı hallarda mütləq tibbi yardım almaq tövsiyə olunur:

təzyiqin davamlı şəkildə aşağı olması

tez-tez başgicəllənmə və huş itirmə halları

sinə ağrısı, nəfəs darlığı və güclü halsızlıq

səbəbsiz yorğunluq və ümumi vəziyyətin pisləşməsi

Həkim tərəfindən aparılan müayinə və laborator analizlər hipotoniya səbəbini müəyyən etməyə kömək edir və uyğun müalicə planı seçilir.

Profilaktika və gündəlik tövsiyələr

Aşağı təzyiqin qarşısını almaq və ümumi vəziyyəti yaxşılaşdırmaq üçün sadə, lakin effektiv həyat tərzi qaydalarına əməl etmək vacibdir:

gündə kifayət qədər su qəbul etmək

balanslı və vitaminlərlə zəngin qidalanmaq

uzun müddət ac qalmamaq

qəfil hərəkətlərdən çəkinmək (xüsusilə yataqdan qalxarkən)

yüngül və müntəzəm fiziki aktivlik

yuxu rejiminə riayət etmək

Bütün bu tədbirlər qan dövranının stabilləşməsinə və ümumi sağlamlığın qorunmasına kömək edir.

Hipotoniya hər zaman təhlükəli olmasa da, onun səbəbi düzgün qiymətləndirilməlidir. Bəzən bu vəziyyət orqanizmin fərdi xüsusiyyəti olsa da, bəzən ciddi xəstəliklərin ilkin siqnalı ola bilər. Vaxtında həkimə müraciət etmək və sağlam həyat tərzini qorumaq fəsadların qarşısını almaqda əsas rol oynayır.

Nərminə Abbasova

Terapevt, ailə həkimi