Dəri xəstəlikləri arasında elə hallara rast gəlinir ki, onlar ilk baxışda adi sızanaq və ya rozasea kimi qiymətləndirilir, lakin əslində daha spesifik və həssas yanaşma tələb edən vəziyyətlər olur. Perioral dermatit də məhz belə xəstəliklərdən biridir. Bu problem çox zaman qəfil başlayır və insanın gündəlik rahatlığını ciddi şəkildə poza bilir.
Tibbi müşahidələr göstərir ki, perioral dermatit daha çox 20–45 yaş arası qadınlarda rast gəlinir. Xəstəlik adətən ağız ətrafında, burun qanadlarında və çənə bölgəsində xırda, qızarmış səpkilərlə başlayır və tədricən yayılma meyli göstərir. İlk mərhələdə sadə dəri qıcıqlanması kimi qəbul edilsə də, proses irəlilədikcə daha narahatedici simptomlar yaranır.
Sızanaqdan fərqli olaraq bu vəziyyət adətən çapıq buraxmır, lakin xəstənin hiss etdiyi diskomfort daha ağır ola bilər. Dəridə yanma hissi, qaşınma, dartılma və həssaslıq artır. Bir çox pasiyentlər bu hissi “dəri sanki zımpara ilə sürtülürmüş kimi” təsvir edirlər ki, bu da xəstəliyin həyat keyfiyyətinə təsirini göstərir.
Təəssüf ki, perioral dermatit çox vaxt yanlış müalicə olunur. İlkin mərhələdə səpkilər adi dermatoloji problem kimi qəbul edilərək steroid tərkibli kremlər, xüsusilə hidrokortizon preparatları təyin edilir. Qısa müddətli rahatlama hissi versə də, bu yanaşma uzunmüddətli perspektivdə vəziyyəti daha da ağırlaşdırır və xəstəliyin xronikləşməsinə səbəb ola bilər.
Klinik müşahidələrdə qeyd olunur ki, steroid kremlərin istifadəsindən sonra dəri daha da reaktiv olur, qızartı və səpkilər genişlənir. Bu mərhələdə xəstələr tez-tez vəziyyətin “daha pis hala düşdüyünü” bildirirlər.
Perioral dermatitin gedişini ağırlaşdıran əsas faktorlar arasında düzgün seçilməmiş kosmetik vasitələr də mühüm rol oynayır. Xüsusilə çox yağlı, qalın teksturalı nəmləndiricilər, bitki yağları, vazelin tərkibli məhsullar dərinin nəfəs almasını çətinləşdirərək prosesi gücləndirə bilər. Eyni zamanda ətirli kosmetik məhsullar, aqressiv pilinqlər və dərini qıcıqlandıran prosedurlar da risk faktorları sırasındadır.
Digər mühüm təsiredici amil isə stressdir. Stress zamanı orqanizmdə hormonal və sinir sistemi dəyişiklikləri baş verir ki, bu da dərinin müdafiə qabiliyyətini zəiflədir və iltihabi reaksiyaları artırır.
Perioral dermatitlə bağlı ən vacib məqamlardan biri onun düzgün tanınması və yanlış müalicədən uzaq durulmasıdır. Hər səpkili vəziyyət sızanaq deyil və hər qızartı rozasea kimi qiymətləndirilməməlidir. Dərinin vəziyyətinə fərdi yanaşma və düzgün diaqnoz müalicənin əsasını təşkil edir.
Nəticə olaraq, bu xəstəlik zahirən sadə görünsə də, yanlış müdaxilələr nəticəsində daha uzunmüddətli və çətin idarə olunan hala çevrilə bilər. Buna görə də dəri problemləri zamanı özbaşına müalicədən qaçınmaq və mütəxəssis məsləhətinə müraciət etmək vacibdir.
Nərminə Abbasova
Terapevt, ailə həkimi
