Özünəinam insanın özünü dəyərli hiss etməsi, bacarıqlarına inanması və həyatda qarşılaşdığı çətinliklər qarşısında öz gücünə güvənməsi deməkdir. Güclü özünəinam insanın həm şəxsi münasibətlərində, həm təhsil və karyerasında, həm də gündəlik həyatında daha sağlam qərarlar verməsinə kömək edir. Lakin müasir dövrdə bir çox insan özünəinam çatışmazlığından əziyyət çəkir. Daim müqayisə olunmaq, sosial təzyiq, uğursuzluq qorxusu və mənfi təcrübələr insanın özünə olan inamını zəiflədə bilir.
Özünəinamın aşağı olması insanın həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərir. Belə insanlar çox zaman öz fikirlərini ifadə etməkdən çəkinir, yeni addımlar atmaqdan qorxur, uğursuzluğu həddindən artıq böyüdür və özlərini daim başqalarından zəif görürlər. Halbuki özünəinam sonradan formalaşdırılan psixoloji bacarıqdır və düzgün yanaşma ilə onu inkişaf etdirmək mümkündür.
Özünəinamı artırmaq üçün ilk növbədə insan özünü olduğu kimi qəbul etməyi öyrənməlidir. İnsan daim mükəmməl olmağa çalışdıqda və özünü başqaları ilə müqayisə etdikdə daxili narazılıq hissi artır. Hər bir insanın fərqli xüsusiyyətləri, qabiliyyətləri və həyat yolu var. Əsas məsələ insanın öz potensialını tanıması və onu inkişaf etdirməyə çalışmasıdır.
Özünəinamı gücləndirən ən vacib amillərdən biri daxili dialoqdur. İnsan gün ərzində özü haqqında necə düşünürsə, zamanla özünü həmin şəkildə qəbul etməyə başlayır. “Mən bacarmaram”, “Məndən alınmaz” kimi düşüncələr insanın psixoloji gücünü zəiflədir. Bunun əvəzinə daha realist və motivasiyaedici düşüncə formalaşdırmaq vacibdir. Kiçik uğurları görmək və özünü təqdir etmək insanın özünə münasibətini dəyişir.
Kiçik addımlarla irəliləmək də özünəinamın formalaşmasında mühüm rol oynayır. İnsan böyük nəticələr gözlədikdə tez ruhdan düşə bilir. Halbuki mərhələli şəkildə qoyulan məqsədlər və əldə edilən kiçik nailiyyətlər motivasiyanı artırır. Hər uğur insanın “mən bacarıram” hissini gücləndirir.
Sosial mühit də özünəinama ciddi təsir edir. Daim tənqid edən, insanı alçaldan və motivasiyasını zəiflədən insanlar psixoloji olaraq özünəinamın azalmasına səbəb ola bilər. Daha dəstəkləyici və pozitiv mühitdə olmaq isə insanın özünü daha rahat və güvənli hiss etməsinə kömək edir.
Fiziki görünüş və həyat tərzi də insanın özünüqiymətləndirməsinə təsir edən amillərdəndir. Sağlam qidalanma, idman, gündəlik rejim və özünə qayğı insanın həm fiziki, həm də emosional vəziyyətini yaxşılaşdırır. İnsan özünü yaxşı hiss etdikcə özünə olan münasibəti də müsbət istiqamətdə dəyişir.
Unutmaq olmaz ki, özünəinam bir gündə formalaşmır. Bu, insanın öz üzərində davamlı çalışması, özünü tanıması və inkişaf etdirməsi nəticəsində yaranan daxili gücdür. İnsan öz dəyərini qəbul etdikcə, qorxularını idarə etməyi öyrəndikcə və həyatda addım atmaqdan çəkinmədikcə daha sağlam, güclü və inamlı şəxsiyyətə çevrilir.
Psixoloq M. Almara Ağaqızı
PRİM – Psixososial Reabilitasiya və İnkişaf Mərkəzinin direktoru
(Psixoloqla əlaqə saxlamaq istəyənlər Bakı şəhəri, Zahid Xəlilov 48A, Elmlər m/st yaxınlığında yerləşən “PRİM” Psixososial Reabilitasiya və İnkişaf Mərkəzinə müraciət edə və ya 050 777 80 04 mobil nömrəsi ilə birbaşa Almara Ağaqızı ilə əlaqə saxlaya bilərlər. Həmçinin @almara.melikova.aga_qizi instagram səhifəsi vasitəsi ilə də Almara xanımla kontakt yarada bilərlər.)
